درخشش سینمای اجتماعی در جشنواره 44/ مروری بر فیلم ها
چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، بیش از هر دورهای شبیه یک آینه است؛ آینهای که سینمای ایران در آن، خودِ زخمی، پرسشگر و ناآرامش را تماشا میکند. ۳۱ فیلم حاضر در این دوره، محصول روزهاییاند که مرز میان واقعیت و سینما باریکتر از همیشه بود؛ روزهایی که فیلمسازان یا به دل بحران زدند یا از آن گریختند، اما بیتفاوت نماندند.
چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، نه فقط یک رویداد سینمایی، که سندی تصویری از زیست امروز ایران است. فیلمهایی که امسال به خط پایان رسیدهاند، در شرایطی ساخته شدهاند که خیابان، خانه، بیمارستان، دادگاه و حتی میدان جنگ، همزمان لوکیشن سینما بودهاند. در این دوره، سینمای اجتماعی با پروندههای ملتهب قضایی بازگشته، سینمای خانواده زخمیتر و صریحتر از همیشه ظاهر شده، و سینمای دفاع مقدس با روایتی تازه از جنگ ۱۲ روزه، دوباره معنا پیدا کرده است.
از درامهای زنانه و روانشناسانه تا تریلرهای جنایی، از سینمای مستقل تا پروژههای ملی و استراتژیک، ترکیب امسال فجر نشان میدهد که سینما هنوز راهی برای حرف زدن پیدا میکند؛ حتی وقتی نفس کشیدن سخت است. ۳۱ فیلم جشنواره چهلوچهارم، ۳۱ تلاش برای ثبت لحظههاییاند که نمیشود نادیدهشان گرفت؛ روایتهایی از رنج، مقاومت، عشق، خشم و امید. اینها فقط فیلم نیستند؛ اینها ردپای یک دوره تاریخیاند که حالا روی پرده نقرهای ثبت شدهاند.
فیلمهای چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد، جشنوارهای متشکل از ۳۳ فیلم بلند در بخش سینمای ایران که البته دو فیلم آن در بخش خارج از مسابقه به نمایش در خواهد آمد. در این دوره فیلمهایی از فیلمسازان فیلم اولی و پرسابقه در کنار هم حضور دارد که باید دید کدام یک در ادامه مسیر هموارتری را در جلب نظر منتقدان، مخاطبان و خبرنگاران طی میکنند. در این گزارش به مرور ۳۳ فیلم حاضر در این رویداد میپردازیم.
آرامبخش | کارگردان: سعید زمانیان
نخستین فیلم بلند سعید زمانیان، اقتباسی از یک مستند واقعی است؛ درامی اجتماعی با اتمسفری پرتنش که توسط زمانیان و پدرام پورامیری نوشته شده. بازی متفاوت الناز شاکردوست در کنار صابر ابر، حسن پورشیرازی، بهناز جعفری و ناهید مسلمی، این فیلم را به یکی از آثار مورد توجه منتقدان تبدیل کرده است. با وجود انصراف اعلامشده کارگردان از جشنواره، «آرامبخش» همچنان از پروژههای بحثبرانگیز فجر محسوب میشود. «آرامبخش» به کارگردانی سعید زمانیان و تهیهکنندگی مجتبی رشوند با فیلمنامهای از پدرام پورامیری و سعید زمانیان ساخته شده، این فیلم درباره آرام، دختری است در آستانه چهلسالگی تصمیمی میگیرد که مسیر زندگیاش را دگرگون میکند. در این فیلم الناز شاکردوست، حسن پورشیرازی، صابر ابر، بهناز جعفری، مریم سعادت، ناهید مسلمی، اسماعیل پوررضا، هادی تسلیمی و نیلوفر شهیدی به ایفای نقش پرداختهاند.
اردوبهشت | کارگردان: محمد داوودی
محمد داوودی، فیلمنامهنویس برنده سیمرغ برای «قصر شیرین» و «بیهمهچیز»، امسال اولین تجربه کارگردانی بلند خود را ارائه کرده است. «اردوبهشت» یک درام اجتماعی نزدیک به زیست امروز مردم است. «اردوبهشت» به کارگردانی محمد داودی و تهیهکنندگی محمد احمدی و با فیلمنامهای از محمد داودی و کاظم دانشی ساخته شده است. داستان این فیلم درباره مردی است که در شرایط مالی خوبی قرار ندارد و بعد از اتفاقی پیشنهادهای وسوسهانگیزی به او و خانوادهاش میشود. حامد بهداد، شهرام حقیقتدوست، حدیث میرامینی، مرتضی ابلی، ستاره پسیانی و تورج الوند بازیگران این فیلم هستند.
اسکورت | کارگردان: یوسف حاتمیکیا
یوسف حاتمیکیا که پیشتر با فیلم سینمایی «شب طلایی» در فجر حضور داشت، امسال با «اسکورت» پا به این جشنواره گذاشته که اتفاقا فیلمنامهاش را هم خودش نوشته است. این فیلم را محمدرضا منصوری تهیه کرده است. در خلاصه داستان این فیلم آمده است: سرباز پلیس مجبور میشود برای تهیه داروی سرطان دوستش، اسکورت یک شوتی زن شود تا بار قاچاقی را به مقصد برساند. امیر جدیدی، هدی زینالعابدین، افشین هاشمی، رضا کیانیان، مهدی زمین پرداز و هادی شیخ الاسلامی ترکیب بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند.
بیلبورد | کارگردان: سعید دشتی
سعید دشتی پس از موفقیت در تئاتر، با یک درام پلیسی-اجتماعی به سینما آمده است. «بیلبورد» با بازی امین حیایی و آناهیتا درگاهی، نگاهی انتقادی به فضای سینما و رسانه دارد. حضور محمود گبرلو در نقش خودش، از نکات متمایز این فیلم پرالتهاب است. سعید دشتی کارگردان جوانی است که در اولین تجربه فیلمسازی بلند خود «بیلبورد» را ساخته است. محمدرضا مصباح و مهدی فتاحی در مقام تهیهکننده در کنار او بودهاند، فیلمنامه این فیلم را هم به صورت مشترک سامان زرهونه و صالح علویزاده نوشتهاند. این فیلم اتفاقا به موضوعی درباره سینما ارتباط دارد. داستانش درباره یک سوپر استار سینماست که به دلیل مشکلی که در خانوادهاش ایجاد میشود تمام اعتبار خود در سطح جامعه را از دست میدهد.
تقاطع نهایی | کارگردان: سعید جلیلی
فیلمی با قصهای کاملاً زنانه که دغدغههای معاصر را از زاویهای تازه روایت میکند. «تقاطع نهایی شب» را سعید جلیلی نوشته و کارگردانی کرده و مهدی مددکار آن را تهیه کرده است. این فیلم درباره یک قتل است. سه زن در قتل یک مرد مشارکت دارند و برای حل ماجرا دنبال راه چاره هستند. گیتی قاسمی، رویا جاویدنیا، امین زندگانی، الیکا عبدالرزاقی، نازنین کیوانی و پریچهر قنبری در این فیلم بازی کردهاند.
کارواش | کارگردان: احمد مرادپور
احمد مرادپور پس از سالها دوری از سینما با فیلمی درباره فساد اقتصادی بازگشته است. مرادپور کارگردان شناختهشده سینمای ایران است، او ۶ سال بعد از ساخت «کارو» حالا سراغ «کارواش» رفته و دست روی یک سوژه اقتصادی گذاشته، بهروز مفید تهیهکننده و عباس نعمتی فیلمنامهنویس این اثر است. قصه فیلم درباره نادر مامور اداره مالیات است که یکی از همکاران خود را در جریان مبارزه با فساد اقتصادی از دست داده و مصمم میشود شبکه مهمی از پولشویی را کشف و عوامل آن را به دست قانون بدهد. سجاد بابایی، علی مصفا و پانتهآ پناهیها در «کارواش» با احمد مرادپور همکاری کردهاند.
جهان مبهم هاتف | کارگردان: مجید رستگار
مجید رستگار با یک درام بیوگرافیک بر اساس واقعیت به نام جهان مبهم هاتف به جشنواره میآید. فیلم روایتگر چالشهای دو رفیق دوران نوجوان به نامهای هاتف و جهان برای تحقق رویاهایشان است. حضور آرمین رحیمیان و کیوان ساکتاف در کنار چهرههای پیشکسوتی چون رضا کیانیان، ساختار بازیگری این فیلم را شکل داده است. «جهان مبهم هاتف» را مجید رستگار ساخته، امیر مهریزدان آن را تهیه کرده و یزدان محمدکاظمی فیلمنامهاش را نوشته است. در خلاصه داستان این فیلم آمده است: هاتف و جهان برای ورود به جهان ناشناخته صنعت با تمام وجود تلاش میکنند بیآنکه بدانند این دنیای پر از رقیب چقدر مهیب و بیرحم است. بازیگران این فیلم آرمین رحیمیان، کیوان ساکت اف، رضا کیانیان و لیلا زارع هستند.
گیس | کارگردان: محسن جسور
محسن جسور در دومین تجربه کارگردانی سراغ «گیس» رفته است. فیلمی اجتماعی درباره یک پتروشیمی که دچار بحرانهایی میشود. سیدمهدی جوادی تهیهکننده این فیلم است و کاظم دانشی و مهتاب صداقت فیلمنامه آن را نوشتهاند. در خلاصه داستان «گیس» آمده است: در یکی از پتروشیمیهای کشور، سیستم اولفین، قلب تپنده پتروشیمی دچار فروپاشی شده و منجر به آتشسوزی و مرگ یک کارگر متخصص میشود. حامد بهداد، بهنوش طباطبایی، عرفان طهماسبی، الهه حصاری، حسین پورکیانی و سپهر گندمی در «گیس» بازی کردهاند. درامی معمایی-جنایی بر اساس یک پرونده واقعی و ملتهب. حامد بهداد در نقش یک مقام امنیتی در مسیر کشف یک جنایت، به شبکهای از فساد میرسد. «گیس» با پرداختن به اعتراضات و اعتصابات کارگری، از جنجالیترین آثار احتمالی فجر ۴۴ خواهد بود.
غبار میمون | کارگردان: آرش معیریان
آرش معیریان با ساخت فیلمهای طنز شناخته میشود؛ کارگردانی که عمده تجارب کارگردانیاش را در این حوزه به ثبت رسانده است. او حالا «غبار میمون» را با تهیهکنندگی سعید مرادی و با فیلمنامهای از امیر بوالی با تم و داستانی متفاوت ساخته است. این فیلم درباره یک نیروی ارشد امنیتی است که درمییابد که ایمانوئل (دانشمند علوم شناختی) که منبع اوست، از سوی نیروهای سرویس بیگانه شناسایی شده و بنابراین رهسپار کشوری ثالث میشود. علی دهکردی، پژمان بازغی، سیدمهرداد ضیایی، کامران تفتی، پیام احمدینیا، بیاینا محمودی، ارسلان قاسمی، لیلا زارع و بهار نوحیان در «غبار میمون» به ایفای نقش پرداختهاند. این فیلم یک درام سیاسی بینالمللی مستقل است که در ایران، ترکیه و ارمنستان فیلمبرداری شده و محصول شرایط ملتهب پاییز ۱۴۰۱ است. حضور بازیگرانی از آفریقای جنوبی، ارمنستان و اوکراین در کنار پژمان بازغی، کامران تفتی و لیلا زارع، این پروژه را به یکی از متفاوتترین آثار جشنواره تبدیل کرده است.
شعار فیلم: «حکمت وزیدن باد، رقص شاخهها نیست؛ آزمون ریشههاست.»
زندگی کوچک کوچک | کارگردان: امیرحسین ثقفی
درامی مینیمال و انسانی درباره رابطه یک پدر و پسر. ثقفی در مقام کارگردان و تهیهکننده، بار دیگر به سراغ سینمای اتمسفریک و شخصیتمحور رفته است. محمود نظرعلیان نقش اصلی این اثر را ایفا میکند. «زندگی کوچککوچک» که قرار است در این دوره از جشنواره با آثار دیگر به رقابت بپردازد، فیلمی به کارگردانی، نویسندگی و تهیهکنندگی امیرحسین ثقفی. «زندگی کوچککوچک» درباره پدر و پسری است که زندگیشان دچار بحران و چالش میشود. محمود نظرعلیان، یاشار چناقچی، بهزاد حاجیزاده و حبیب سیفاللهی گروه بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند.
زندهشور | کارگردان: کاظم دانشی
پس از «علفزار» و «بیبدن»، دانشی بار دیگر سراغ یک سوژه قضایی رفته است. «زندهشور» روایت زندگی چند محکوم به اعدام است . در این فیلم کاظم دانشی بار دیگر پروندهای دادگاهی را بررسی میکند او که پیش از این «علفزار» را با همین تم ساخته و موفقیتهایی هم کسب کرده بود این بار «زندهشور» را بهتهیهکنندگی خودش و با فیلمنامهای از محمد داودی ساخته است. فیلم درباره مرتضی زند نماینده دادستان است که برای اجرای حکم پنج اعدامی متهم به قتل به شهر دیگری آمده است. بهرام افشاری، سارا بهرامی، حامد بهداد، امیر جعفری، شبنم مقدمی، صدف اسپهبدی، محمد ولیزادگان، رویا جاویدنیا، علیرضا محمدیآرا، عرفان ناصری، فرید سجادیحسینی، بهرام ابراهیمی، حسین پورکریمی، مارال فرجاد، محمد عسگری و تورج الوند در این فیلم با کاظم دانشی همکاری کردهاند.
پروانه | کارگردان: محمد برزوییپور
فیلم سینمایی «پروانه» به تهیهکنندگی بهمن کامیار، یک درام اجتماعی–جنایی است که از همان نقطه آغاز، مخاطب را در دل یک بحران اخلاقی پرتاب میکند. داستان با دستگیری مردی به جرم قتل همسرِ دوست صمیمیاش آغاز میشود و تمام روایت حول پیامدهای این گره کور میچرخد. وجه تمایز اصلی فیلم، نمایش چهرهای تازه از بازیگران شناختهشده است؛ مهدی پاکدل، هومن برقنورد و الیکا درگاهی با گریمها و نقشهایی متفاوت ظاهر شدهاند. فیلمنامه که بر اساس طرحی از شایان فصیحزاده و به قلم علیرضا تولا تبریزی نوشته شده، با نگاهی جسورانه به معضلات اجتماعی، «پروانه» را به یکی از آثار غافلگیرکننده فجر ۴۴ بدل کرده است.
بهمن کامیار که سال گذشته با فیلم «لاکپشت» در بخش اکرانهای ویژه جشنواره حضور داشت امسال در مقام تهیهکننده در این رویداد حاضر است. او تهیهکنندگی «پروانه» به کارگردانی محمد برزوییپور را بر عهده دارد. علیرضا عطااله تبریزی فیلمنامه این فیلم جنایی معمایی را نوشته است.
حال خوب زن | کارگردان: مهدی برزکی
نخستین فیلم بلند مهدی برزکی پس از ساخت شش فیلم کوتاه موفق، با تهیهکنندگی حسین کاکاوند، در بخش نگاه نو جشنواره حضور دارد. «حال خوب زن» محصول سینمای مستقل است و با تکیه بر واقعگرایی افراطی و ثبت لحظات ناب، تجربهای متفاوت را رقم میزند. از نکات منحصربهفرد تولید فیلم، ثبت واقعی یک نمای زایمان طبیعی اسب است؛ نمایی پنجثانیهای که برای آن، عوامل بیش از دو ماه در اصطبل مستقر بودند. این وسواس در وفاداری به واقعیت، روح کلی فیلم را شکل داده است. داستان درباره زنی به نام سارا است که پس از ازدواج، با چالشی عمیق در رابطه زناشویی روبهرو میشود و در مسیر درمان و مواجهه با گذشته، به لایههای پنهان رنج و آگاهی میرسد. مهتاب ثروتی و علی مرادی نقشهای اصلی این درام انسانی را ایفا میکنند. فیلم درباره مشکل زوج پزشک جوانی است که مسایلی برایشان پیش میآید. آنها در رابطه دچار مشکلاتی هستند و برای حل مشکل سراغ درمانگر میروند. مهتاب ثروتی، علی مرادی، راضیه منصوری، حمید رحیمی، شهره موسوی، گلاویژ علم، علی تاریمی و علی مهربان مقابل دوربین مهدی برزکی رفتهاند.
غوطهور | کارگردان: محمدجواد حکمی
یکی از آثار سینمای مستقل امسال، «غوطهور» است؛ درامی معمایی–پلیسی که به بحرانهای جنسی و هویتی در جامعه امروز ایران میپردازد. داستان حول کارآگاهی میچرخد که با پروندهای هولناک روبهرو میشود: قاتلی که زنان همجنسگرا را هدف قرار میدهد. حکمی بدون لکنت به سراغ یکی از تابوهای جدی جامعه رفته و فیلمش را به بیانیهای اجتماعی تبدیل کرده است. . «غوطهور» بدون تردید از آثار بحثبرانگیز فجر امسال خواهد بود. محمدجواد حکمی کارگردان و نویسنده «غوطه ور» به تهیهکنندگی سعید پروینی است. فیلمی اجتماعی که درباره یک افسر میانسال و کهنهکار اداره آگاهی است. او در آستانه ارتقا به ریاست اداره، با پروندهای پیچیده مواجه میشود. محسن قصابیان، آیدا ماهیانی، مهران غفوریان، پیام احمدینیا، مسعود کرامتی، رویا جاویدنیا، نسیم ادبی و سیاوش چراغیپور در این فیلم مقابل دوربین رفتهاند.
قایقسواری در تهران | کارگردان: رسول صدرعاملی
برای معرفی رسول صدرعاملی نیاز به مقدمه و موخره بلندبالایی نیست، کارگردانی با تجربه و شناختهشده که بسیاری با فیلمهاش خاطراتی دارند. «قایقسواری در تهران» عنوان فیلم جدید اوست که پیمان قاسمخانی فیلمنامهاش را نوشته و روحاله سهرابی آن را تهیه کرده است. داستان «قایقسواری در تهران» درباره مردی است که پس از سالها به کشور بازمیگردد و حس و حال عشق قدیم در فضای تهران زیبا در دل او بیدار میشود. پیمان قاسمخانی خود نیز در این فیلم بازی کرده و سحر دولتشاهی، محمد بحرانی و کاظم نوربخش دیگر بازیگران این اثر هستند. رسول صدرعاملی با همکاری پیمان قاسمخانی در مقام نویسنده، فیلم قایقسواری در تهران را به بخش مسابقه آورده است. نام فیلم برگرفته از اشعار محمدعلی سپانلو است و فضایی عاشقانه و طنازانه را در دل خیابانهای تهران روایت میکند. نکته جالب این فیلم، حضور پیمان قاسمخانی بازیگر مقابل سحر دولتشاهی است که تجربهای متفاوت در کارنامه صدرعاملی محسوب میشود.
استخر | کارگردان: سروش صحت
سروش صحت هم در این دوره از جشنواره فیلم فجر با «استخر» حضور دارد، فیلمی به تهیهکنندگی محمد شایسته که فیلمنامهاش را سروش صحت نوشته و در حال و هوای فیلمهای قبلی اوست. امین حیایی، سحر دولتشاهی، مهران مدیری، علیرضا خمسه، پانتهآ پناهی ها، بیژن بنفشهخواه، مجید یوسفی و سورنا صحت جلوی دوربین سروش صحت رفتهاند.
جدیدترین ساخته سروش صحت، «استخر» با فهرستی خیرهکننده از بازیگران به جشنواره فجر میآید. مهران مدیری، امین حیایی، سحر دولتشاهی و کاظم سیاحی در کنار سورنا صحت (پسر سروش صحت) که نخستین تجربه سینماییاش را پشت سر میگذارد، ترکیب بازیگران این فیلم را شکل میدهند.
اگر فضای فانتزی و خاص «جهان با من برقص» و «صبحانه با زرافهها» را دوست داشتید، «استخر» نیز در همان جهان ذهنی و لحن طنازانه حرکت میکند و احتمالاً یکی از شلوغترین نمایشهای فجر امسال خواهد بود.
خواب | کارگردان: مانی مقدم
در فیلم «خواب» رضا عطاران و مریلا زارعی پس از سالها برای چهارمینبار همبازی شدهاند. این درام اجتماعی، نخستین فیلم بلند مانی مقدم است و داستان مردی را روایت میکند که گرفتار خوابهای عجیب، تکرارشونده و رازآلود شده است. قصهای که کاملاً با جهان ذهنی و بازی خاص عطاران همخوانی دارد و از حالا یکی از آثار کنجکاویبرانگیز جشنواره محسوب میشود. مانی مقدم با پژمان تیمورتاش فیلمنامه «خواب» را نوشتهاند. فیلمی که امیرحسین حیدری تهیهکننده و مانی مقدم کارگردانش است. این فیلم هم قصهای اجتماعی دارد و روزمرگی انسانها را به تصویر میکشد. داستان درباره مجتبی کارمند اداره بایگانی است که درگیر روزمرگی خستهکننده زندگی است. او دچار اختلال خواب میشود و در خواب با زنی آشنا میشود که زندگیاش را تغییر میدهد. رضا عطاران، مریلا زارعی، هدی زینالعابدین، کاظم سیاحی و علی مصفا در این فیلم به ایفای نقش پرداختهاند.
دختر پریخانوم | کارگردان: علیرضا معتمدی
«دختر پریخانوم» تازهترین ساخته علیرضا معتمدی، درامی خانوادگی با محوریت مادر و پیوندهای عاطفی خانواده است. معتمدی که پیشتر با آثاری چون «چرا گریه نمیکنی؟» و «رضا» نگاه متفاوت خود به سینمای انسانی را تثبیت کرده بود، اینبار نیز با همان لحن شخصی و اتمسفر آشنا به جشنواره بازگشته است. نکته ویژه این فیلم، بازگشت مرضیه برومند به بازیگری پس از سالهاست؛ حضوری که بهتنهایی بار نوستالژیک و احساسی فیلم را تقویت میکند. فیلم قبلی علیرضا معتمدی با عنوان «چرا گریه نمیکنی؟» از فیلمهای به یادماندنی در ذهن مخاطبان جشنواره فجر است، کارگردانی که این بار «دختر پریخانوم» را ساخته و نکته دیگر آن است که تهیهکنندگی و نگارش فیلمنامهاش را هم خودش انجام داده است. معتمدی در این فیلم سراغ قصهای از دوران پاندمی کرونا رفته است. در این فیلم میبینیم که مردی میانسال از مادر پیرش در خانهای قدیمی مراقبت میکند. مطابق دو فیلم قبلی علیرضا معتمدی اینبار هم خودش در مقام بازیگر در این فیلم حضور دارد. سها نیاستی، مرضیه برومند، صحرا اسداللهی دیگر بازیگران این فیلم هستند.
خیابان جمهوری | کارگردان: منوچهر هادی
منوچهر هادی که بیشتر با آثار پرمخاطب شناخته میشود، امسال با فیلم «خیابان جمهوری» در بخش مسابقه حضور دارد. منوچهر هادی گرچه فیلمهای اجتماعی هم در کارنامه دارد، اما غالبأ با فیلمهای سینمایی طنز شناخته میشود. «خیابان جمهوری» فیلم جدید اوست که خودش و هانی شیرازی آن را تهیه کردهاند و پدرام کریمی هم فیلمنامهاش را نوشته است. فیلمی با داستانی مرتبط با آسیبهای اجتماعی که هادی حجازیفر، الناز ملک، فاطیما بهار مست، روحاالله زمانی و مرتضی شجاعی در آن ایفای نقش کردهاند.
پُل | کارگردان: محمد عسگری
پس از موفقیت «اتاقک گلی»، محمد عسگری با فیلم «پُل» به جشنواره بازگشته است. این فیلم در بستر عملیات خیبر میگذرد و با ساخت واقعی یک پل چوبی ۱۴ کیلومتری، یکی از سختترین پروژههای تولید امسال محسوب میشود. سروش صحت و سعید آقاخانی بازیگران اصلی این اثر حماسی هستند. محمد عسگری با ساخت فیلمهای دفاع مقدسی شناخته میشود. کارگردانی که «آسمان غرب»، «اتاقک گلی» و… از جمله فیلمهای او در همین حال و هوا بودهاند. او این بار با «پل» در جشنواره حضور دارد، فیلمی به تهیهکنندگی مصطفی احمدی و با فیلمنامهای از پدرام کریمی و محمد عسگری. داستان فیلم درباره مصطفی رزمندهای است که خانوادهاش مدتهاست از او بیخبرند. موسی، برادر کوچکتر و دانشآموز او، برای یافتنش راهی جبهه جنوب میشود. روحاالله زمانی، سروش صحت، سعید آقاخانی، آرمین رحیمیان، سامان صفاری، سارا حاتمی، هادی شیخالسلامی، متین حیدرینیا، علی غابشی و صادق برقعی گروه بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند.
جانشین | کارگردان: مهدی شامحمدی
مهدی شامحمدی را احتمالا مخاطبان جشنواره فجر با «مجنون» به یاد میآورند. اولین فیلم او که داستانی از دفاع مقدس را در دل خود داشت. او این بار سراغ «جانشین» رفته و روحاله سهرابی به عنوان تهیهکننده در این مسیر او را همراه کرده است. محمد فراهانی و علیرضا محصولی هم در نگارش فیلمنامه این اثر در کنار مهدی شامحمدی بودهاند. قصه این فیلم درباره زندگی شهید حسین املاکی یکی از فرماندهان اطلاعات و شناسایی جنگ است که طراحی عملیات نصر چهار را برعهده دارد. آرمان درویش، امیر آقایی، شکیب شجره، امیر حسین هاشمی، پیام احمدینیا و سارا توکلی در این فیلم ایفای نقش کردهاند. مهدی شامحمدی پس از «مجنون»، اینبار به سراغ روایت زندگی شهید حسین املاکی، معروف به «همت گیلان» رفته است. امیر آقایی و آرمان درویش در این فیلم، یکی از انسانیترین روایتهای دفاع مقدس را بازآفرینی میکنند؛ روایتی از رشادت، رفاقت و ایمان در دل آتش جنگ.
خجستگانی که در جنگ ملاقات کردهام | کارگردان: امیرشهاب رضویان
این فیلم درامی عاشقانه و انسانی است که بر اساس خاطرات واقعی دوران سربازی کارگردان ساخته شده است. روایت پنج سرباز و پنج عشق که با رفتوبرگشتهای زمانی، سرنوشت آنها را پس از چهار دهه مرور میکند. حضور علی مصفا، پژمان بازغی و بهاره کیانافشار به این اثر رنگی خاص بخشیده است. فیلم در کوهستانهای زاگرس فیلمبرداری شده و در مراحل پایانی فنی قرار دارد.
امیرشهاب رضویان کارگردان باسابقه و سیمرغبردهای است که این بار با «خجستگانی که در جنگ ملاقات کردهام» که خودش هم تهیهکنندگی را بر عهده داشته در جشنواره حضور دارد. فیلمی درباره جنگ ایران و عراق که قصهای متفاوت را به تصویر میکشد. در خلاصه داستان این فیلم آمده است: پنجمین سال جنگ ایران و عراق است. پنج سرباز جوان که عاشق پنج دختر جوان هستند به جبهه شمال غرب اعزام میشوند و در عملیاتی که منجر به فتح یک پاسگاه مرزی میشود شرکت میکنند. علی مصفا، پژمان بازغی، کیمیا کیانوش، بهاره کیانافشار، مهبد جهاننوش، سیامک صفری، محمد آقامحمدی، محسن قصابیان، امیرحسین صدیق، سیاوش چراغیپور و رابعه مدنی ترکیب بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند.
سرزمین فرشتهها | کارگردان: بابک خواجهپاشا
فیلمی با محوریت کودکان فلسطینی و بحران غزه؛ موضوعی که امروز به مسئلهای جهانی تبدیل شده است. تهیهکنندگی اثر را منوچهر محمدی برعهده دارد و بابک خواجهپاشا پس از تحسین فیلم «در آغوش درخت»، اینبار نیز با نگاهی انسانی و عاطفی به یک تراژدی جهانی پرداخته است. بابک خواجهپاشا کارگردانی است که با «در آغوش درخت» شناخته شد و با «آبی روشن» مسیر فیلمسازیاش را ادامه داد. ویژگی برجسته او اما کار با کودکان است. «سرزمین فرشتهها» حالا عنوان دیگر فیلم او به نویسندگی خودش است که در ویترین فجر چهلوچهارم حضور دارد، منوچهر محمدی هم آن را تهیه کرده است. بار اصلی روایت این فیلم را نیز کودکان بر عهده دارند. در خلاصه داستان این فیلم آمده است: در سرزمین فرشتهها زنی با عشق و مقاومت معجزهای را رقم میزند. سلاف فواخرجی، فاطمه المعصومه زریق، فاطمه مریش، زهرا فاضل، علی ذیب، محمد اسد و علیرضا علاو ترکیب بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند.
کوچ | کارگردان: محمد اسفندیاری
«کوچ» روایتی از دوران کودکی سردار شهید حاج قاسم سلیمانی است؛ فیلمی که در لوکیشنهای بکر کرمان و روستای هیو فیلمبرداری شده و با استفاده از نابازیگران، بر سادگی و اصالت روایت تأکید دارد. این فیلم محصول بنیاد مکتب حاج قاسم است و از آثار مهم بخش ملی به شمار میرود. مهدی مطهر عمدتا در تهیه فیلمهای کوتاه و مستند نقش داشته است اما حالا تهیهکنندگی «کوچ» به کارگردانی محمد اسفندیاری را انجام داده و این دو، فیلمنامه «کوچ» را مشترک نوشتهاند. در خلاصه داستان «کوچ» آمده است: مش حسن پدرعیالوار روستایی برای حفظ خانوادهاش از بانک وام میگیرد، اما سیل و برخی اتفاقات ناگوار باعث مقروض شدن او به بانک میشود. قاسم پسر ۱۳ ساله خانواده برای جبران بدهی همراه دوستانش عازم شهر میشوند. علیمحمد رادمنش، ندا حسینی، نادر فلاح، ابوالفضل نگینی، امیررضا سلیمانی، علی نفیسی، یدالله شادمانی، مسعود رحیمپور و حسین شریفی بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند.
مارون | کارگردان: امیر احمد انصاری
یکی دیگر از آثار دفاع مقدسی جشنواره، «مارون» است؛ فیلمی درباره شهید طیب با بازی جمشید هاشمپور و امیرحسین فتحی. این اثر در ایران، ترکیه و آمریکا فیلمبرداری شده و با حضور بازیگرانی از روسیه و آمریکا، پروژهای بینالمللی محسوب میشود. «مارون» فیلمی به کارگردانی امیراحمد انصاری و تهیهکنندگی مهدی صاحبی که فیلمنامهاش را مهدی صاحبی و سیدمحمد حسینی نوشتهاند. این فیلم نبرد خاموش برای حاکمیت غذایی و پیوند انسان با خاک و هویتش را روایت میکند. «مارون» درباره هدایت است که ریشه در ایل لر و خاطراتی عمیق از زمین و کشاورزی در یکی از روستاهای حاشیه رود مارون در استان کهگیلویه و بویر احمد دارد و در دانشگاه فلوریدا آمریکا تحصیل میکند. جمشید هاشمپور و امیرحسین فتحی در این فیلم ایفای نقش کردهاند.
سقف | کارگردان: ابراهیم امینی
همین سال گذشته بود که ابراهیم امینی با اولین فیلمش «چشم بادومی» در جشنواره فیلم فجر حضور پیدا کرد، کارگردانی که تجربه همکاری در مقام نویسنده با کارگردانهای باتجربه را هم داشت. او حالا «سقف» را ساخته است، سعید خانی تهیهکنندگی و علی محمد حسامفر نگارش فیلمنامه آن را انجام داده است. این فیلم هم با تمرکز بر حمله رژیم صهیونسیتی به ایران تولید شده است. در خلاصه داستان «سقف» آمده است: خانه آرش استاد دانشگاه میانسال در حمله رژیم اسراییل آسیب میبیند و عروسی خانوادگی آنها بهم میریزد. او، همسرش فریبا و خانواده همسرش، از خانه و تهران میگریزند. ابراهیم امینی پس از «چشمبادومی»، دومین فیلم بلند خود را با نام «سقف» ساخته است؛ ملودرامی خانوادگی با محوریت جنگ ۱۲ روزه. این فیلم که پیشتر با نامهای «دماوند» و «مهمانان ناخوانده» شناخته میشد. سام درخشانی، فریبا نادری، بیژن بنفشهخواه و گیتی قاسمی در «سقف» با ابراهیم امینی همکاری کردهاند.
قمارباز | کارگردان: محسن بهاری
«قمارباز» را محسن بهاری کارگردانی و سجاد نصرالهینصب آن را تهیه کرده، در این مسیر بهجت شریف اصفهانی هم فیلمنامه را نوشته است. تم فیلم درباره نفوذ است و در خلاصه داستان آن آمده است: اردشیر، ماموری مرموز، با نفوذ به خانه فرید برنامهنویس بانک مرکزی ادعا میکند برای آزادی معاون زندانی او آمده است… امیر نوروزی و مجتبی پیرزاده در «قمارباز» به ایفای نقش پرداختهاند. اولین فیلم بلند محسن بهاری، منشی صحنه باسابقه سینما، روایتی معاصر از هک بانکها در جریان جنگ ۱۲ روزه است. این فیلم با تهیهکنندگی سجاد نصراللهی و بازی کوروش تهامی، نگاهی تکنولوژیک به جنگ مدرن دارد.
کافه سلطان | کارگردان: مصطفی رزاقکریمی
برادران رزاقکریمی پس از سالها فعالیت در مستند، با فیلمی داستانی به سینما آمدهاند. «کافه سلطان» درامی اجتماعی با محوریت جنگ ۱۲ روزه است و محمدرضا شریفینیا و آزیتا حاجیان در نقش یک زوج، بازیگران اصلی آن هستند. مصطفی رزاقکریمی با فیلمهای مستندش شناخته میشود، این بار با تهیهکنندگی برادرش مرتضی رزاقکریمی «کافه سلطان» را ساخته که فیلمنامهاش را عطیه زارع آرندی نوشته است. این فیلم هم درباره روزهای تجاوز رژیم صهیونسیتی به ایران است. داستان «کافه سلطان» در در دل کویر میگذرد و درباره مهری زن شصتوپنج سالهای است که کافه متروکه «سلطان» تنها دارایی و سرپناه خانواده را سرپا نگه میدارد. ناگهان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران آغاز و جاده قدیم شلوغ میشود. آزیتا حاجیان، لیلا زارع، محمدرضا شریفینیا و هومن کیایی در این فیلم به ایفای نقش پرداختهاند.
نیم شب | کارگردان: محمدحسین مهدویان
از اولین کارگردانانی که سراغ سوژهای از جنگ دوازده روزه رفتند محمدحسین مهدویان بود. «نیمشب» عنوان فیلم اوست که حبیب والینژاد تهیهکننده و مهدی یزدانیخرم فیلمنامهنویس این اثر است. «نیمشب» روایتگر موضوعی است که در جنگ دوازده روزه موشکی در نزدیکی بیمارستان فاطمه زهرا یوسفآباد سقوط میکند و عمل نمیکند و محله یوسفآباد تخلیه میشود. احسان منصوری در این فیلم ایفای نقش کرده است. «نیم شب» با بازی الناز ملک و تهیهکنندگی حبیب والینژاد، یکی از آثار مورد انتظار فجر امسال محسوب میشود.
رقص باد | کارگردان: سیدجواد حسینی
«رقص باد» نخستین تجربه بلند سیدجواد حسینی است؛ فیلمی در ژانر رئالیسم جادویی که جنگ ۱۲ روزه را در قالبی متفاوت روایت میکند. علیرضا شجاعنوری، سودابه بیضایی و ماهور الوند بازیگران اصلی این اثر هستند. استفاده خلاقانه از جلوههای ویژه و فیلمنامه حسین مهکام، این فیلم را به یکی از کنجکاویبرانگیزترین آثار جشنواره چهلوچهارم تبدیل کرده است. سیدجواد حسینی بهعنوان کارگردان و ابوالفضل صفری به عنوان تهیهکننده «رقص باد» را با فیلمنامهای از حسین مهکام ساختهاند. فیلمی درباره جنگ دوازده روزه و تجاوز رژیم صهیونسیتی به ایران. فیلم درباره مردی شصت و اندی ساله به نام یونس است که با یک لنج به جزیرهای در جنوب ایران میرسد. روزهای حمله اسرائیل به ایران و جنگ دوازده روزه است. او به هتلی ساحلی میرود که توسط زنی هم سن و سال خودش به نام انسی و دختر او به نام مرجان اداره میشود.
حاشیه / کارگردان: محمد علیزاده
«حاشیه» با فیلمنامهای از محمد علیزاده فرد و بنیامین هفتلنگ ساخته شده است که محمد علیزاده کارگردانی آن را برعهده دارد و یوسف منصوری تهیهکنندگیاش را انجام داده است. محمد علیزاده در این فیلم سراغ داستان یک طبله رفته است. قصه از آنجایی شروع میشود که طلبه جوانی با نام محسن به دلیل حادثهای مجبور به پرداخت دیه و خسارت میشود. هادی کاظمی، مهران احمدی، سجاد بابایی، ونوس کانلی، میترا رفیع و جواد قامتی بازیگران این فیلم هستند.
علاوهبر ۳۱ فیلم راهیافته به بخش رقابتی سودای سیمرغ، دو اثر در بخش «خارج از مسابقه» اکران میشود. یکی فیلم «مولا» به کارگردانی و تهیهکنندگی عباس لاجوردی است که بر پایه هوش مصنوعی به تولید رسیده و داستان امامت حضرت علی(ع) با محوریت غدیر را در مقاطع مختلف روایت میکند. روایت فیلم مابین گفتگوی دو متفکر اهل سنت و شیعه شکل میگیرد.
انیمیشن «نگهبانان خورشید» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی هم تنها انیمیشن حاضر در جشنواره چهلوچهارم است که به تهیهکنندگی مهدی جعفری جوزانی و در بخش خارج از مسابقه روی پرده میرود. داستان فیلم از ماجرای کشف سفالهای قدیمی در شهر سوخته آغاز میشود و به پرونده پیچیده یک قاچاق میرسد که بچهها بهدنبال حل آن هستند. هستی صلاح، سپهر ترابی، نیما رئیسی و محمدرضا علیمردانی در این اثر صداپیشگی میکنند.
